Hoe werkt de onbalansmarkt en wat verdien je ermee?

Elke seconde van elke dag moet er in Nederland exact evenveel stroom worden opgewekt als verbruikt. Een paar megawatt te veel of te weinig en de netfrequentie wijkt af van 50 Hz. Gaat dat te lang door, dan vallen apparaten uit en in het ergste geval delen van het net. Om dat te voorkomen koopt TenneT, de beheerder van het hoogspanningsnet, voortdurend extra vermogen in — of betaalt partijen om hun verbruik op te schroeven. Die markt heet de onbalansmarkt.

Tot enkele jaren geleden was die markt het exclusieve domein van energiecentrales en grote industriële afnemers. Door de opkomst van batterijopslag is dat veranderd. Een batterij kan binnen seconden reageren op een onbalansprijs, en is daardoor één van de meest geschikte technologieën om TenneT te helpen het net stabiel te houden. Plus: er valt goed aan te verdienen.

Hoe werkt het in de praktijk?

Elke vijftien minuten — vanaf medio 2025 zelfs per minuut in sommige programma's — publiceert TenneT een onbalansprijs. Is het net krap (te weinig stroom), dan is de prijs hoog en wordt jij betaald om stroom in te voeden of jouw verbruik te verlagen. Is er een overschot, dan is de prijs laag of zelfs negatief en wordt jij betaald om stroom op te nemen of bij te laden.

In de praktijk zijn de uitslagen groter dan veel ondernemers denken. Onbalansprijzen van enkele honderden euro's per MWh komen regelmatig voor, en uitschieters tot meer dan duizend euro per MWh zijn niet zeldzaam. In dezelfde week kun je een onbalansprijs van minus honderd euro per MWh zien — dan word je dus betaald om stroom op te nemen.

Voor een batterij is dit een ideale werkomgeving. Het systeem laadt op tijdens de momenten dat er een overschot is (en wordt daarvoor betaald), en ontlaadt tijdens momenten van tekort (en wordt daar opnieuw voor betaald). Dezelfde kWh kan op één dag twee keer geld opleveren.

Wat verdien je er concreet mee?

De opbrengsten variëren sterk per maand, per seizoen en per jaar — afhankelijk van hoe vaak en hoe sterk het net uit balans is. Voor 2024 en 2025 lagen de gerealiseerde opbrengsten voor batterijen op de onbalansmarkt grofweg tussen 60.000 en 120.000 euro per MWh aan opgesteld vermogen per jaar. Voor een batterij van 500 kWh (0,5 MWh) komt dat neer op 30.000 tot 60.000 euro per jaar — uitsluitend uit onbalanshandel.

Belangrijk om te beseffen: dit is bruto-opbrengst. Een deel gaat naar de aggregator of het handelsplatform dat de transacties uitvoert. Ook moet je rekening houden met cyclus-degradatie van de batterij; intensief handelen verkort de levensduur in kWh-output.

Wat heb je nodig om mee te doen?

Drie dingen.

Een batterijopslag-systeem met voldoende vermogen en cycliciteit. Niet elke batterij is geschikt voor onbalanshandel. Het systeem moet binnen 30 seconden van vol vermogen laden naar vol vermogen ontladen kunnen schakelen, en moet duizenden cycli per jaar aankunnen zonder snelle degradatie. LFP-cellen zijn hiervoor de standaard.

Een aggregator of programmaverantwoordelijke partij (PVP). Je kunt niet zelf direct bij TenneT bieden tenzij je een eigen PVP-status hebt. In de praktijk gebeurt dit via een handelsplatform dat namens jou biedingen plaatst. Bij HyESS draait dit op ons eigen platform — wij zijn niet afhankelijk van een externe aggregator die zijn marge afroomt.

Een Energy Management System (EMS). Het EMS bepaalt seconde voor seconde of de batterij moet laden, ontladen of stil moet staan. Het anticipeert op de EPEX Spot-markt, de onbalansprijs, het lokale verbruiksprofiel en de subsidievoorwaarden. Zonder een goed EMS is onbalanshandel niet rendabel — het is te complex om handmatig te sturen.

Voor wie is dit interessant?

Voor ondernemers met een grootverbruikersaansluiting (3x80A of groter) en een verbruiksprofiel waar genoeg ruimte zit tussen piek en dal. Concreet: agrariërs met zonnepanelen die in de zomer terugleveren, glastuinbouwbedrijven met flexibele belichting, koel- en vrieshuizen, en industriële MKB met dagelijkse productiecycli.

Voor wie het minder geschikt is: bedrijven met een continue, vlakke belasting (datacenters, sommige industriële processen) of bedrijven waar de batterij voornamelijk dient voor noodstroom. De rendementen op onbalans zijn daar lager, omdat de batterij beschikbaar moet blijven voor de hoofdfunctie.

Combineren met andere inkomstenstromen

Onbalanshandel is zelden alleen rendabel. Het werkt het best gestapeld met andere toepassingen: peak shaving op je eigen aansluiting, zelfconsumptie van zonnestroom, en EPEX Spot-arbitrage. Een goed EMS kiest elk moment van de dag welke toepassing op dat moment het meeste oplevert.

Voor een typisch HyESS-systeem komt ongeveer 40 tot 60 procent van het rendement uit onbalanshandel, 20 tot 30 procent uit peak shaving en EPEX-arbitrage, en de rest uit zelfconsumptie en subsidies. Die mix beweegt mee met de marktcondities — wat in 2026 het meest oplevert, kan in 2028 anders zijn.

Risico's

Onbalanshandel is geen vaste opbrengst. De rendementen van vandaag zijn geen garantie voor morgen. Naarmate meer batterijen op de markt komen, neemt de gemiddelde onbalansprijs af. Voor 2030 verwachten analisten een halvering van de huidige rendementen op puur onbalanshandel — wat overigens nog steeds een gezond rendement is, maar minder dan vandaag.

Daarom is het verstandig om een batterij niet alleen op onbalanshandel te baseren. Een systeem dat ook peak shaving, zelfconsumptie en arbitrage doet, blijft rendabel ook als de onbalansmarkt verzadigt.

Concreet voor jouw situatie

Wil je weten wat een batterij op de onbalansmarkt voor jouw bedrijf kan opleveren? In een gratis quickscan rekenen we door wat de mix van toepassingen voor jouw specifieke profiel oplevert — onbalans, peak shaving, EPEX en zelfconsumptie. Binnen 48 uur weet je het antwoord.

Gratis quickscan aanvragen →

Of bel direct: 0546-625660.